Tükenmişlik sendromu ile depresyonu karıştırmayın

0 34

Motivasyon eksikliği, güç kaybı, başkalarına karşı negatif tavır ve kendini geri çekme halinde ortaya çıkan tükenmişlik sendromu, çoğunlukla depresyonla karıştırılabiliyor. Tükenmişlik sendromunu depresyondan ayıran en değerli özelliğin çalışma hayatıyla ilgili olduğunu belirten Uzman Klinik Psikolog Gülçin Şenyuva, “Depresyon, çalışma hayatıyla alakalı bir kavram değildir ve her türlü yaşamsal hadiseden kaynaklanabilir. Meğer tükenmişliğe neden olan yalnızca iş yaşamıdır” ikazında bulundu. İşte tükenmişlik sendromu ve depresyon ortasındaki farklar…

Tükenmişlik sendromu nedir

Tükenmişlik sendromunun “profesyonel bir kişinin mesleğinin manası ve emelinden kopması, hizmet verdiği beşerler ile artık hakikaten ilgilenemiyor olması” biçiminde tanımlandığını belirten Gülçin Şenyuva, “Tükenmişliğin ana özellikleri güç kaybı, motivasyon eksikliği, başkalarına karşı negatif tavır ve faal olarak başkalarından geri çekilmeyi içerir. Tükenmişliğin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve şahsî başarısızlık hissi olmak üzere üç boyutu bulunuyor” dedi.

Tükenmişlik sendromunun üç boyutu var

Gülçin Şenyuva, üç boyutu şöyle açıkladı:

Duygusal tükenme: Kişinin yaptığı iş nedeniyle emosyonel olarak kendini çok yüklenmiş, tükenmiş hissetmesidir ve tükenmişliğin en kıymetli belirleyicisidir.

Duyarsızlaşma: Kişinin hizmet verdiklerine karşı –bu şahısların birer birey olduklarını dikkate almaksızın- histen mahrum biçimde tavır ve davranışlar sergilemesidir.

Ferdî başarısızlık hissi: Sorunun muvaffakiyet ile üstesinden gelememe ve kendini yetersiz görme olarak tanımlanır.

Tükenmişlik sendromunda 6 belirtiye dikkat

Uzman Klinik Psikolog Gülçin Şenyuva, tükenmişlik sendromu belirtilerini şöyle sıraladı:

Yorgunluk: Birinci evrelerde sıradan bir yorgunluk üzereyken tükenmişlik ilerledikçe, gündelik işleri sürdürmek hatta şahsî bakımını sağlamaya kadar gidebilen fonksiyonellikte bozulma görülebilir.

Uykusuzluk: Artmış gerilime bağlı olarak tükenmişlik yaşayan kişi, yorgun hissetmesine rağmen uykuya dalmakta zorlanabilir ya da uyandığında dinlenmiş hissetmeyebilir.

Unutkanlık, dikkat dağınıklığı: Gerilimle birlikte tükenmişliğin erken evrelerinde ortaya çıkan bir belirtidir. Tükenmişlik ilerledikçe unutkanlık ve dikkat sorunları kişinin işini yapmasını engelleyebilmektedir.

Bedensel şikâyetler: Göğüste daralma hissi, çarpıntı, boğazda daralma, kolay irkilme, baş, omuz, karıncalanma ve gastrointestinal sorunlar üzere bedensel gerilim bulguları gözlenebilir.

Sık hastalanma: Kronik gerilim nedeniyle bağışıklık sistemi sorunlarına yahut hastalıklarına yer hazırlar.

Ruhsal reaksiyonlar: Sonluluk, depresif duygulanım, keyif alamama, çaresizlik hissi, karamsarlık, hastalara karşı duyarsızlık ve özsaygının azalması üzere bulgular görülebilir.

Tükenmişliğin etapları var

Gülçin Şenyuva, tükenmişliğin etaplarını da şöyle sıraladı:

– Kişinin kendini kanıtlamaya dair muhtaçlığı

– Daha çok çalışma

– Kendi ihtiyaçlarını ihmal etme

– Çatışma ve ihtiyaçların yer değiştirmesi

– İş dışı ihtiyaçlar için hiç vakit kalmayışı

– Sorunun inkârının daha da artması, fikir ve davranış esnekliğinde azalma

– Geri çekilme, hedefsizlik, boş vermişlik

– Davranışsal değişiklikler, ruhsal reaksiyonlar

– Duyarsızlaşma

– İçte boşluk hissi, kaygı

– Anlamsızlık duygusu ve ilgi kaybının derinleşmesi

-Hayatı tehdit edebilecek seviyede fizikî yıpranma

Tükenmişlik sendromu ve depresyon birbirinden farklı

Tükenmişlik sendromunun depresyonla karıştırabildiğini kaydeden Gülçin Şenyuva, depresyon ve tükenmişlik sendromunun benzeri belirtileri olmasına karşın farklı sorunlar olduğunu belirterek şunları söyledi: “Tükenmişlik sendromu ve depresyon ortasındaki alaka araştırıldığında tükenmişliğin depresyonla bağlı olduğu lakin kendine has özelliklerin olduğu ve tükenmişliğin depresyonun bir alt tipi olmadığı belirlenmiştir. Depresyonu tükenmişlikten ayıran en kıymetli özellik, depresyonun çalışma hayatıyla bağlı bir kavram olmaması ve her türlü yaşamsal vakadan kaynaklanabilmesidir. Halbuki tükenmişliğe neden olan yalnızca iş hayatıdır. Çalışmalarda duygusal tükenme ile depresyon ortasında münasebet olduğu tespit edilmiştir. Bireyde var olan depresyonun iş ortamını olumsuz istikamette etkileyerek tükenmişliğin daha da artmasına neden olabileceği bilinmektedir.”

Depresyon belirtileri nelerdir

Depresyonun, tüm yaş kümelerinde en sık rastlanan psikiyatrik rahatsızlıklardan biri olduğunu kaydeden Gülçin Şenyuva, depresyonun bilişsel, fizyolojik-davranışsal ve duygusal belirtileri olduğunu söyledi. Gülçin Şenyuva, bu belirtileri şöyle sıraladı:

Bilişsel belirtileri: Konsantrasyon problemleri, kararsızlık, öz hürmetin azalması, ümitsizlik, intihar fikirleri üzere belirtiler kapsamaktadır.

Fizyolojik ve davranışsal belirtileri: Uyku ve iştah sorunları, psiko-motor sorunlar, yorgunluk, hafıza sorunları üzere belirtiler kapsamaktadır.

Duygusal belirtileri: Istırap, çöküntü, sakinlik, isteksizlik, ümitsizlik, karamsarlık ve çaresizlik üzere belirtiler kapsamaktadır.

Belirtiler 2 hafta sürüyorsa dikkat

Belirtilerin en az iki hafta mühletle çabucak hemen her gün olması durumunda depresyon tanısı konulabildiğini kaydeden Gülçin Şenyuva, depresyonun uygun bir tedavi sonucunda bireylerde yüzde 80-90 ortası başarılı sonuçlar elde edildiğini lisana getirdi.

Gülçin Şenyuva, “Depresyonun tedavisi için farmakolojik tedaviler, elektro konvülsif tedaviler ve psikoterapiler yer almaktadır. Psikoterapi sürecinde çeşitli kognitif ve davranışçı teknikler kullanılarak bilişsel, duygusal ve davranışsal depresif yapılanma değiştirilir. Ispata dayalı araştırmalar, KDT’nin depresyon tedavisinde tesirli bir terapi olduğunu göstermektedir” diye konuştu.

Depresyon belirtilerinin olması ve kişinin hayatını besbelli olarak etkilemesi halinde kesinlikle tedavi edilmesi gerektiğini kaydeden Gülçin Şenyuva, “Tedavide maksat akut periyotta yeterlilik halinin sağlanması, sürdürme devrinde uygunluk durumunun devamı, idame devrinde tekrar hastalanmasının engellenmesidir” tabirlerini kullandı.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.